Litera P przed liczbą oznacza system europejski FEPA, a sama liczba bez litery zwykle system amerykański CAMI. Przy grubych ziarnach oba dają podobny efekt, ale od około 220 w górę zaczynają się rozjeżdżać i P400 odpowiada raczej ziarnu 320 w systemie amerykańskim niż 400. Jeśli mieszacie materiały od różnych producentów, to jest pierwsze miejsce, gdzie sekwencja szlifowania przestaje działać.
Skąd bierze się liczba
Liczba odpowiada gęstości sita, przez które przesiewano ziarno: im więcej oczek na cal, tym drobniejsze przechodzące ziarno i tym wyższa liczba. Stąd zależność odwrotna, która na początku myli: P40 to ziarno grube, P400 bardzo drobne.
System FEPA, oznaczany literą P, jest w Europie standardem i obejmuje zakres od P12 do P2500. Norma dla niego określa nie tylko średni rozmiar ziarna, ale też dopuszczalny rozrzut, co w praktyce oznacza bardziej przewidywalny efekt. System CAMI dopuszcza szerszy rozrzut, więc ta sama liczba może dać inny wynik u dwóch producentów.
Gdzie systemy się rozjeżdżają
| FEPA (P) | Przybliżony odpowiednik CAMI | Rozmiar ziarna |
|---|---|---|
| P60 | 60 | około 260 mikronów |
| P120 | 120 | około 125 mikronów |
| P220 | 220 | około 68 mikronów |
| P400 | 320 | około 35 mikronów |
| P800 | 400 | około 22 mikrony |
Do P180 różnice są niewielkie i w praktyce warsztatowej nie mają znaczenia. Powyżej tej granicy zaczynają być widoczne i przy pracy pod lakier potrafią zdecydować o tym, czy szlif międzywarstwowy zmatowił powierzchnię, czy ją przeciął.
Zasada jednego kroku
Przy przechodzeniu na drobniejsze ziarno nie przeskakuje się więcej niż jeden stopień. Typowa sekwencja na drewnie to P80, P120, P180, ewentualnie P240 przed lakierem. Jeśli z P80 przejdziecie od razu na P180, rysy po grubszym ziarnie zostaną pod spodem: nie widać ich na surowej powierzchni, ale wychodzą po pierwszej warstwie lakieru, kiedy poprawka kosztuje już wielokrotnie więcej.
Reguła działa też w drugą stronę. Zaczynanie od zbyt drobnego ziarna przy usuwaniu starej powłoki oznacza, że materiał zapycha się po kilku minutach i zużywacie pięć krążków tam, gdzie jeden grubszy wystarczyłby na całą powierzchnię.
Co jeszcze zmienia efekt
- Podłoże krążka. Folia trzyma kształt lepiej niż papier i dłużej pracuje na krawędziach, papier jest tańszy i lepiej dopasowuje się do profilu.
- Rodzaj ziarna. Elektrokorund jest uniwersalny i najtańszy, węglik krzemu tnie ostrzej i sprawdza się na lakierach oraz tworzywach, ziarno ceramiczne pracuje dłużej przy stali.
- Powłoka antystatyczna. Ogranicza zapychanie przy drewnie żywicznym i aluminium, czyli tam, gdzie urobek klei się do ziarna.
- Liczba otworów. Musi zgadzać się z talerzem, inaczej odciąg nie działa i pył zostaje pod tarczą.
Zakresy w praktyce
W naszym katalogu materiały ścierne idą od P40 do P400. P40 i P60 to zdzieranie i usuwanie powłok, P80 i P120 wyrównywanie, P180 i P220 przygotowanie pod lakier, P320 i drobniejsze szlif międzywarstwowy. Przy powierzchniach profilowanych zamiast krążka lepiej sprawdza się włóknina, bo nie przecina narożnika.
Najczęstsze pytania
Co oznacza gradacja bez litery, na przykład 240?
Czy można przeskoczyć stopień, żeby zaoszczędzić czas?
Jaka gradacja pod lakier wodny?
Krążki, pasy i prostokąty w gradacjach od P40 do P400 są w materiałach ściernych. Sekwencję pod konkretny materiał pomożemy ułożyć, napiszcie, co obrabiacie.