ATEX w lakierni: jakie narzędzia wolno stosować

W strefie zagrożonej wybuchem wolno stosować wyłącznie urządzenia z certyfikatem ATEX odpowiednim dla danej strefy. Samo zastąpienie narzędzia elektrycznego pneumatycznym nie wystarcza, bo źródłem zapłonu bywa też iskra mechaniczna i ładunek elektrostatyczny zgromadzony na wężu.

Skąd biorą się strefy

Strefy wyznacza pracodawca w dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem, na podstawie oceny ryzyka. Numeracja mówi, jak często występuje atmosfera wybuchowa: dla gazów i par są to strefy 0, 1 i 2, dla pyłów 20, 21 i 22. Im niższy numer, tym częstsze występowanie i ostrzejsze wymagania.

W lakierni z rozpuszczalnikami typowa jest strefa 1 lub 2 wokół kabiny i stanowiska natrysku. W stolarni przy odciągu pyłu drzewnego pojawia się strefa 22. Zdarza się, że oba rodzaje zagrożenia występują w tym samym zakładzie, w różnych pomieszczeniach.

Oznaczenie urządzenia

Na tabliczce znajdziecie oznaczenie w rodzaju II 3D albo II 3G. Cyfra to kategoria, litera określa rodzaj atmosfery: G dla gazów, D dla pyłów. Kategoria 3 odpowiada strefom 2 i 22, kategoria 2 strefom 1 i 21. Urządzenie do pyłów nie jest automatycznie dopuszczone do gazów i odwrotnie.

W naszym katalogu odsysacze pyłów występują w wersjach do strefy 2 oraz do strefy 22, a także w wykonaniu pneumatycznym, bez silnika elektrycznego. To ostatnie jest naturalnym wyborem tam, gdzie i tak jest instalacja sprężonego powietrza.

Dlaczego sama pneumatyka nie wystarcza

Narzędzie pneumatyczne nie ma silnika elektrycznego, ale nadal może być źródłem zapłonu na trzy sposoby. Po pierwsze iskra mechaniczna przy kontakcie ściernicy z metalem. Po drugie ładunek elektrostatyczny gromadzący się na wężu i na obudowie. Po trzecie przegrzanie powierzchni przy tarciu.

Dlatego przy pyłach palnych stosuje się węże antystatyczne, w katalogu w wersji przewodzącej i koaksjalnej, oraz dba o uziemienie urządzenia i obrabianego elementu. To nie jest dodatek, tylko część tego samego zabezpieczenia.

Co jeszcze wchodzi do oceny

• Wentylacja: sprawny odciąg obniża stężenie i potrafi zmniejszyć zasięg strefy, co ma bezpośredni wpływ na wymagania wobec sprzętu.
• Odzież i obuwie antystatyczne dla osób pracujących w strefie.
• Oświetlenie i gniazda w wykonaniu przeciwwybuchowym, nie tylko narzędzia.
• Procedura sprzątania: pył zgromadzony na belkach i konstrukcji potrafi być groźniejszy niż ten w powietrzu, bo wzbija się przy pierwszym wybuchu wtórnym.

Od czego zacząć

Od dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem, jeśli zakład go nie ma. Bez wyznaczonych stref nie da się odpowiedzialnie dobrać sprzętu, bo każdy dobór będzie zgadywaniem. Dopiero mając strefy i ich zasięg, dobiera się urządzenia o właściwej kategorii.

Jeśli macie już dokument, przy zapytaniu wystarczy podać numer strefy i rodzaj atmosfery, a dobierzemy wykonanie. Przy wątpliwościach zamówcie wizytę technika, przejrzymy stanowisko na miejscu.

Najczęstsze pytania

Odsysacze w wykonaniu ATEX, do strefy 2 i 22, są w kategorii odsysacze pyłów. O filtracji oparów piszemy w poradniku o lotnych związkach organicznych.